Harita Bilgisi Harita Nedir?

Harita yeryüzünün tamamının yada belirli bir kısmının tepeden görüntüsünün belirli bir ölçek kullanılarak küçültülüp düzlem üzerine aktarılmasıdır. Yeryüzündeki kıtalar, okaynuslar, ülkeler,şehirler vb… birebir olduğu gibi çizilemez,ancak belirli bir oranda küçültülerek çizilmeleri gerekir. Yeryüzündeki herhangi bir yerin çizimi esnasında kullanılan küçültme oranına ölçek denir.
     Küçültme oranı olan ölçekler iki şekilde ifade edilir.Bunlar;
1-Kesir ölçek
2- Çizgi ölçek

1- KESİR ÖLÇEK:Kesir ölçekte bir pay birde payda bulunur.Pay herzaman "1" rakamı ile gösterilir.Payda haritanın küçültme oranına göre değişir.Kesir ölçek Harita üzerinde 1 cm uzunluğun gerçekte kaç birim uzunluğa eşit olduğunun bir kesirle belirlenmesidir.
Örneğin, 1:100.000 kesirli ölçeğin kullanıldığı bir haritadaki 1 cm’lik uzunluk gerçekte 100.000 cm’ye eşittir ve 100.000 defa küçültme vardır.         
Buna göre;
Haritada Gerçekte
1 cm 100.000 cm
1 cm 1.000 m
1 cm 1 km olarak değerlendirilir.
NOT:Kesir ölçekte pay ve payda herzaman cm cinsinden verilir.
2- ÇİZGİ ÖLÇEK: çizgi ölçek

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Çizgilerle ifade edilen ölçeklerdir. Bu ölçekte çentikler arasındaki uzaklık farkı birbirine eşittir. Bu ölçek şeklinde çeltikler cm cinsinden gösterilirken çeltiklerin ifade ettiği gerçek uzunluklar çoğunlukla km cinsinden gösterilir.
Yandaki ölçekte haritada 1 cm uzunluk çerçekte 10 km uzunluğu göstermektedir.2 cm ise 20 km'yi göstermektedir.

             Ölçek yeryüzündeki gerçek alanın kaç misli küçültüldüğün ü ifade eder.Ölçek ile haritanın küçülme oranı arsında ters bir orantı vardır. Ölçeğin paydası büyüdükçe haritanın küçülme oranı da artacaktır. Burada karıştırılmaması gereken bir konu vardır .Ölçek paydasındaki rakan büyüdükçe haritanın ayrıntıları gösterme özelliği azalacak veharita küçülecektir.Ölçek paydasındaki rakam küçüldükçe haritanın ayrıntıları gösterme özelliği artacak ve harita büyüyecektir
ÖRNEK:15 katlı bir apartmanda olduğunuzu düşünün,balkondan baktığınızda aşağıdaki arabalar ve insanlar gözünüze çok küçük görünür.15. kattan baktığınızda insanların ve arabaların 15 kat küçüldüğünü varsayalım yani ölçek 1/15 olsun.15.kattan sonra 3.katın balkonundan tekrar bakalım insanlar ve arabalar daha büyük görünecektir.Buradaki küçültme oranıda 1/3 olsun.
      Görüldüğü gibi payda daki rakam büyüdükçe insanlar daha da küçülüyor.Payda küçüldükçe ise insanlar ve arbalar büyüyor.Haraitalardaki mantıkta aynıdır.Ayrıntıyı fazla gösteren haritalar büyük ölçekli haritadır.Ayrıntıyı az gösteren harita ise küçük ölçekli haritadır.
Ölçeklerine Göre Haritalar:
Bu grup haritaları dört çeşide ayırabiliriz

  1. Planlar: Ölçeği 1:20.000’den büyün olanlar, (Paydası 20.000’den küçük)
  2. Büyük ölçekli haritalar: Ölçeği 1:20.000 ile 1:200.000 arasında olanlar,
  3. Orta ölçekli haritalar: Ölçeği 1:200.000 ile 1:500.000 arasında olanlar,
  4. Küçük ölçekli haritalar: Ölçeği 1:500.000’den küçük olanlardır (Paydası 500.000’den büyük).